عیار طلا میزان خلوص فلز طلا در یک مصنوع را نشان می‌دهد و مبنای آن عدد ۲۴ است؛ یعنی طلای ۲۴ عیار تقریباً خالص است و طلای ۱۸ عیار ۱۸ جزء از ۲۴ جزء آن طلای خالص است، برابر با ۷۵ درصد. باقی ترکیب را فلزهایی مثل مس و نقره تشکیل می‌دهند که به طلا استحکام و رنگ می‌دهند.
عیار طلا دقیقاً یعنی چه؟
طلای خالص فلزی نرم است و برای ساخت زیورآلاتی که هر روز استفاده می‌شوند دوام کافی ندارد. برای همین طلا را با فلزهای دیگر آلیاژ می‌کنند. نسبت طلای خالص در این آلیاژ را «عیار» می‌نامند. هرچه عیار بالاتر باشد، طلای خالص بیشتر و فلز همراه کمتر است. عیار با فرمول ساده «عیار ÷ ۲۴» به درصد خلوص تبدیل میشود: ۱۸ ÷ ۲۴ = ۰٫۷۵ یا ۷۵ درصد.
عیار چطور مشخص و مهر میشود؟
خلوص طلا با آزمایش‌های تخصصی (از جمله دستگاه‌های سنجش) اندازه‌گیری و سپس روی مصنوع مهر عیار زده میشود. هنگام خرید، وجود مهر عیار و درج آن در فاکتور رسمی مهم است. روش‌های خانگی تشخیص طلای اصل را در مقالهٔ تشخیص طلای اصل توضیح داده‌ایم، اما مبنای قطعی همان مهر و فاکتور است.
جدول مقایسهٔ عیارهای رایج طلا
| عیار | خلوص تقریبی | ویژگی | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| ۲۴ عیار | حدود ۹۹٪ | نرم، زرد پررنگ | شمش و سرمایهگذاری، کمتر برای زیورآلات |
| ۲۲ عیار | حدود ۹۱٪ | نرمتر از ۱۸، رنگ گرم | رایج در برخی کشورهای عربی و آسیایی |
| ۲۱ عیار | حدود ۸۷٪ | بین ۱۸ و ۲۲ | محبوب در بازارهای عربی |
| ۱۸ عیار | ۷۵٪ | تعادل خوب استحکام و ارزش | استاندارد زیورآلات در ایران |
| ۱۴ عیار | حدود ۵۸٪ | مقاوم، رنگ روشن‌تر | زیورآلات مقاوم، بازارهای اروپایی و آمریکایی |
| ۱۰ عیار | حدود ۴۲٪ | سخت، کم‌رنگ | حداقل عیار قابل عرضه به‌عنوان طلا در برخی کشورها |
چرا در ایران طلای ۱۸ عیار استاندارد است؟
طلای ۱۸ عیار تعادل خوبی بین ارزش فلز و دوام ایجاد می‌کند: به‌اندازهٔ کافی طلای خالص دارد که ارزش‌گذاری‌اش شفاف باشد و به‌اندازهٔ کافی سخت است که در استفادهٔ روزمره خم یا ساییده نشود. بازار، صرافی و طلافروشی‌ها در ایران قیمت‌گذاری را بر پایهٔ نرخ گرم ۱۸ عیار انجام می‌دهند؛ نرخ روز را می‌توانید در صفحهٔ قیمت لحظه‌ای طلا ببینید.
طلای ۲۴ عیار برای زیورآلات مناسب است؟
معمولاً نه. طلای ۲۴ عیار به‌قدری نرم است که نگین‌ها را نگه نمی‌دارد و به‌سرعت خط می‌افتد. این عیار بیشتر برای شمش و مقاصد سرمایهگذاری استفاده میشود. برای مقایسهٔ خرید طلای زینتی با طلای سرمایه‌ای، سری هم به دستهٔ پلاک طلا و انگشتر طلا زنانه بزنید.
عیار بالاتر همیشه بهتر است؟
بستگی به هدف دارد. برای حفظ ارزش، عیار بالاتر یعنی طلای خالص بیشتر در هر گرم. برای استفادهٔ روزمره، عیار متوسط مثل ۱۸ دوام بهتری دارد. آنچه اهمیت دارد این است که عیار درج‌شده روی مصنوع و فاکتور با هم بخواند و قیمت بر همان مبنا حساب شود. جزئیات محاسبهٔ قیمت در مقالهٔ فرمول محاسبهٔ قیمت طلا و نقش دستمزد ساخت در مقالهٔ اجرت ساخت طلا آمده است.
جمع‌بندی
عیار میزان خلوص طلاست و از ۲۴ سنجیده میشود؛ ۱۸ عیار برابر ۷۵ درصد طلای خالص و استاندارد زیورآلات در ایران است. عیار بالاتر خلوص بیشتر اما دوام کمتر دارد. هنگام خرید، تطابق مهر عیار با فاکتور رسمی را بررسی کنید. برای انتخاب درست، راهنمای خرید طلا را هم بخوانید.
پرسش‌های پرتکرار
طلای ۱۸ عیار چند درصد خالص است؟
۷۵ درصد. یعنی از هر ۲۴ جزء، ۱۸ جزء طلای خالص و ۶ جزء فلزهای دیگر مثل مس و نقره است.
تفاوت طلای ۱۸ و ۲۱ عیار در چیست؟
طلای ۲۱ عیار خلوص بالاتری (حدود ۸۷ درصد) دارد، نرمتر است و در بازارهای عربی رایجتر است. طلای ۱۸ عیار مقاومتر و استاندارد بازار ایران است.
آیا طلای ۲۴ عیار در ایران فروخته میشود؟
بیشتر بهشکل شمش و برای سرمایهگذاری. برای زیورآلات روزمره بهدلیل نرمی زیاد کمتر استفاده میشود.
عیار طلا روی قیمت چه اثری دارد؟
قیمت هر گرم بر مبنای عیار حساب میشود؛ طلای با عیار بالاتر طلای خالص بیشتری در هر گرم دارد و گرانتر است. نرخ پایهٔ ۱۸ عیار را در صفحهٔ قیمت طلا ببینید.
چطور از عیار طلای خریداری‌شده مطمئن شوم؟
به مهر عیار روی مصنوع و درج عیار در فاکتور رسمی و کد رهگیری اتکا کنید. روش‌های خانگی فقط برای غربالگری اولیه‌اند.