طلای ۱۸ عیار زنگ نمی‌زند، ولی ۲۵ درصد آن فلزهای دیگری مثل مس و نقره است که می‌توانند در واکنش با رطوبت، عرق بدن، مواد شیمیایی و ترکیبات گوگردی کدر یا لکه‌دار شوند. بیشتر «تیرگی» طلا هم در واقع لایه‌ای از چربی و آلودگی روی سطح است که با تمیزکاری برطرف میشود، نه تغییر خود فلز.
طلای خالص در برابر آلیاژ
هرچه عیار بالاتر باشد، فلز آلیاژی کمتر و احتمال کدری کمتر است؛ برای همین طلای ۱۸ عیار کمتر از ۱۴ عیار کدر میشود. رابطهٔ عیار و خلوص را در مقالهٔ عیار طلا چیست توضیح داده‌ایم.
عوامل رایج کدر و تیره شدن
| عامل | اثر |
|---|---|
| چربی پوست و لوازم آرایش | لایهٔ کدر سطحی؛ با تمیزکاری برمیگردد |
| عرق و رطوبت | واکنش با مس و نقرهٔ آلیاژ؛ لکهٔ تیره |
| مواد شیمیایی (وایتکس، شویندهٔ قوی، کلر استخر) | کدری و گاهی تغییر رنگ ماندگار |
| ترکیبات گوگردی (برخی چشمه‌های آب گرم، غذاها) | سیاه‌شدن موضعی نقرهٔ آلیاژ |
| ساییدگی آبکاری رودیوم (طلای سفید) | زردزدن سطح؛ نیازمند آبکاری مجدد |
طلای سفید چرا زرد می‌زند؟
طلای سفید معمولاً روکش رودیوم دارد که با گذر زمان و اصطکاک ساییده میشود و رنگ پایهٔ آلیاژ نمایان میشود. این زردی با تمیزکاری برنمی‌گردد و به آبکاری دوباره نیاز دارد. جزئیات رنگ‌ها در مقالهٔ رنگ‌های طلا.
چطور جلوی کدر شدن را بگیریم؟
- هنگام حمام، شنا، ورزش و نظافت طلا را دربیاورید.
- عطر و کرم را اول بزنید و بعد از خشک‌شدن طلا را بپوشید.
- هر قطعه را جدا و در جای خشک نگه دارید.
- هر چند هفته یک تمیزکاری سبک انجام دهید؛ روش در مقالهٔ تمیز کردن و نگهداری طلا در خانه.
کدری برگشت‌پذیر یا آسیب دائمی؟
اگر بعد از تمیزکاری صحیح درخشش برگشت، مشکل فقط آلودگی سطحی بوده است. اگر رنگ یا سطح تغییر ماندگار کرده (به‌ویژه در طلای سفید یا قطعات آبکاری‌شده)، بهتر است قطعه را به طلافروشی بسپارید تا آبکاری یا پرداخت مجدد شود.
جمع‌بندی
طلا به‌خاطر فلزهای آلیاژی و عوامل بیرونی مثل عرق، مواد شیمیایی و گوگرد کدر میشود، و در طلای سفید ساییدگی رودیوم عامل زردشدن است. بیشتر کدری‌ها سطحی و برگشت‌پذیرند. با درآوردن به‌موقع و نگهداری جدا، طلا دیرتر کدر میشود. برای مدل‌های کم‌دردسر، دستهٔ پلاک طلا را ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
آیا کدر شدن طلا یعنی تقلبی است؟
نه لزوماً. طلای ۱۸ عیار اصل هم بهدلیل فلزهای آلیاژی میتواند سطحش کدر شود. اصالت با مهر عیار و فاکتور مشخص میشود، نه با کدری.
چرا انگشترم جای انگشت را سیاه میکند؟
واکنش نقره یا مس آلیاژ با عرق و مواد آرایشی میتواند اثر تیره بگذارد. با تمیزکاری و خشکنگهداشتن پوست کمتر میشود.
طلای کدرشده را میشود براق کرد؟
بله، اگر کدری سطحی باشد با تمیزکاری خانگی برمیگردد. تغییر رنگ ماندگار به پرداخت یا آبکاری در طلافروشی نیاز دارد.
چرا طلای سفیدم زرد شده؟
روکش رودیوم ساییده شده و رنگ پایهٔ آلیاژ دیده میشود. راهحل، آبکاری مجدد رودیوم است.